ट्रेन्डिङ:
क्लाउड कम्प्युटिङ के हो, सरल रुपमा यसरी बुझ्नुहोस् घट्यो इन्टरनेट र मोबाइल बैंकिङ कारोबार, क्यूआरमा पनि देखिएन रौनक प्र्याङ्क कल गर्दै डिशहोम, ख्याल गर्नुहोस् झुक्किनुहोला वेस्टर्न युनियनको ‘दशैंको सौगात’, भाग्यशाली विजेतालाई १० लाख पुरस्कार लाइसेन्सका लागि ७० अंक ल्याए पास हुने व्यवस्था फेरि स्थगित सर्च इन्जिनका लागि टिकटक प्रयोग गर्दै युवा पुस्ता किसान र उपभोक्तालाई सिधै जोड्न ‘कृषि बजार’ एप एप्पल वाच सेभन सार्वजनिक हुँदै, यस्तो छ समय र फिचर सामसङ इन्टरनेटबारे तपाईँलाई कति थाहा छ ? जानिराख्नुहोस् यी विषय जीआईएस र रिमोट सेन्सिङ विषयमा तालिम दिँदै आविष्कार केन्द्र, यसरी हुनुहोस् सहभागी
close

क्लाउड कम्प्युटिङ के हो, सरल रुपमा यसरी बुझ्नुहोस्

टेकपाना टेकपाना

साउन २१, २०७९

क्लाउड कम्प्युटिङ के हो, सरल रुपमा यसरी बुझ्नुहोस्

काठमाडौं । क्लाउड कम्प्युटिङ वर्तमान समयमा सामान्य भइसकेको छ । तपाईंले अनलाइन सेवामार्फत ईमेल पठाउने, डकुमेन्ट इडिट गर्ने, फाइल स्टोर गर्नेजस्ता कार्य गर्नुभएकै होला । यी कार्य क्लाउड कम्प्युटिङ अन्तर्गत पर्छन् ।

अहिले साना स्टार्टअपदेखि ठूला कम्पनी सबैले क्लाउड कम्प्युटिङको सेवा लिइरहेका छन् । तपाईंले कम्प्युटरमा कुनै फाइल अफलाइन सेभ गर्नुभयो भने त्यो फाइलको दायरा त्यही कम्प्युटरमै सीमित हुन्छ ।

हार्ड डिस्क बिग्रियो भने तपाईंले सेभ गरेको फाइलमा स्टोर भएको डेटा सबै हराउँछ । यस्तो अवस्था आउन नदिन क्लाउड कम्प्युटिङकाे काम महत्त्वपूर्ण हुन्छ ।

क्लाउड कम्प्युटिङ के हो ? 

क्लाउड कम्प्युटिङले इन्टरनेटमार्फत सर्भर, स्टोरेज, डेटाबेस, सफ्टवेयर, एनालिटिक्स, इन्टेलिजेन्स, नेटवर्किङ उपलब्ध गराउँछ ।

सामान्य भाषामा क्लाउड कम्प्युटिङ एउटा यस्तो स्टोरेज हो, जसलाई  तपाईंले जुनसुकै बेला जुनसुकै डिभाइसमा प्रयोग गर्न सक्नुहुन्छ । 

यसमा तपाईले जुनसुकै साइजको फाइल अनलाइन इडिट गर्न र अनलाइन शेयर गर्न सक्नुहुन्छ । 

सरल भाषामा भन्नुपर्दा क्लाउड कम्प्युटिङ भनेको छिटो, सुरक्षित र सरल तरिकाले इन्टरनेट (क्लाउड) मार्फत सर्भर, स्टोरेज, डेटाबेस, नेटवर्किङ, सफ्टवेयर, एनालिटिक्स र इन्टेलिजेन्सलगायत कम्प्युटिङ सेवाहरूको डेलिभरी हो ।

क्लाउड कम्प्युटिङ एउटा यस्तो मोडल हो, जसले इनटरनेटको मद्दतले डेटालाई अनलाइन व्यवस्थापन, स्टोर र प्रोसेस गर्छ । प्रयोग गर्न निकै सरल भएकै कारण क्लाउड कम्प्युटिङ सफल छ ।

क्लाउड कम्प्युटिङका ३ माेडल

१. पब्लिक क्लाउड 

२. प्राइभेट क्लाउड

३. हाइब्रिड क्लाउड 

१. पब्लिक क्लाउड 

पब्लिक क्लाउड सामान्य सबै सर्वसाधरणका लागि उपलब्ध हुन्छ । पब्लिक क्लाउडलाई तेस्रो-पक्ष आपूर्तिकर्ताद्वारा सार्वजनिक इन्टरनेटमार्फत प्रदान गरिएको कम्प्युटिङ सेवा भनेर बुझ्न सकिन्छ ।

यसमा सबै सिस्टम र सर्भिस सामान्य सर्वसाधारणलाई उपलब्ध हुन्छ । धेरै क्लाउड सेवा प्रदायकले सर्वसाधरणलाई निश्चित परिमाणको स्टोरेज निःशुल्क उपलब्ध गराएका हुन्छन् ।

त्यो निःशुल्क परिमाणभन्दा बढी स्टोरेज प्रयोग गर्नुपरे तपाईंले खरिद गर्नुपर्ने हुन्छ ।

सार्वजनिक क्लाउडका साथ सबै हार्डवेयर, सफ्टवेयर र अन्य सपोर्टिङ पूर्वाधारहरूमा क्लाउड प्रदायकको स्वामित्व र व्यवस्थापन हुन्छ ।

वेब ब्राउजरमार्फत तपाईंले आफ्नो अकाउन्ट म्यानेज गर्न र यी सेवा पहुँच गर्न सक्नुहुन्छ । माइक्रोसफ्ट अज्युर, आईबीएम ब्ल्यु क्लाउड, गुगल क्लाउड, अमेजन कम्प्युट क्लाउड आदिले पब्लिक क्लाउड सेवा उपलब्ध गराउँछन् ।  

२. प्राइभेट क्लाउड

प्राइभेट क्लाउडले विशेषगरी एकल व्यवसाय वा संस्थाले प्रयोग गरेको क्लाउड कम्प्युटिङ स्रोतलाई बुझाउँछ । प्राइभेट क्लाउडमा एउटै संस्थाले मात्र क्लाउड पूर्वाधार सञ्चालन गर्छ ।

यसलाई सम्बन्धित संस्थाद्वारा अन-साइट वा अफ-साइट चलाउन सकिन्छ । कतिपय कम्पनीले थर्ड पार्टी सर्भिस प्रोभाइडरमार्फत पनि प्राइभेट क्लाउड होस्ट गर्ने गर्छन् ।

प्राइभेट क्लाउडमा क्लाउड सेवा र पूर्वाधारहरु प्राइभेट नेटवर्कमै व्यवस्थित हुन्छन् । एडब्लूएस, सिस्को, डेल, गुगलजस्ता कम्पनीले  प्राइभेट क्लाउड उपलब्ध गराउँछन् ।  

३. हाइब्रिड क्लाउड 

पब्लिक क्लाउड र प्राइभेट क्लाउडको संयोजन हो, हाइब्रिड क्लाउड । यसले सामान्यतया अन-प्रिमाइसेस डेटा सेन्टरबाट सार्वजनिक क्लाउडमा कनेक्सन उपलब्ध गराउँछ ।

डेटा र एप्लिकेसनहरूलाई निजी र सार्वजनिक क्लाउडहरू बीच शेयर गर्ने अनुमति दिने हुनाले हाइब्रिड क्लाउडले तपाईंको व्यवसाय विस्तार गर्न अझ सहयोग पुर्‍याउँछ ।

एडब्लूएस, गुगल क्लाउड, अलिबाबा क्लाउड, ओर्‍याकल क्लाउड, आईबीएमजस्ता कम्पनीले हाइब्रिड क्लाउड सेवा उपलब्ध गराउँछन् ।  

क्लाउड सर्भिसका प्रकार

इन्फ्रास्ट्रक्चर एज अ सर्भिस (infrastructure as a service) (IaaS), प्लेटफर्म एज अ सर्भिस (Platform as a service) (PaaS), सफ्टवेयर एज अ सर्भिस (software as a service)(SaaS) र सर्भार्लेस कम्प्युटिङ गरी अधिकांश क्लाउड कम्प्युटिङ सेवाहरू चार ठूला वर्गमा पर्छन् । 

१. इन्फ्रास्ट्रक्चर एज अ सर्भिस (infrastructure as a service) (IaaS)

क्लाउड कम्प्युटिङ सेवाहरूको सबैभन्दा आधारभूत सेवा ‘IaaS’ मार्फत, तपाईंले क्लाउड प्रदायकबाट सर्भरहरू, भर्चुअल मसिन (VMs), स्टोरेज, नेटवर्क, अपरेटिङ सिस्टम लगायत आईटी पूर्वाधारहरू भाडामा लिनुहुन्छ ।

२. प्लेटफर्म एज अ सर्भिस (Platform as a service) (Paas)

प्लेटफर्म एज अ सर्भिसले सफ्टवेयर एप्लिकेसन डेभलप, परीक्षण, वितरण, र व्यवस्थापन गर्नका लागि अन-डिमान्ड वातावरण उपलब्ध गराउनेजस्ता क्लाउड कम्प्युटिङका सेवा उपलब्ध गराउँछ ।

‘पास’ डेभलपरहरुलाई द्रुत रूपमा वेब वा मोबाइल एपहरू विकासका लागि आवश्यक सर्भर, भण्डारण, नेटवर्क, र डेटाबेसहरूको अन्तर्निहित पूर्वाधार सेटअप वा व्यवस्थापन गर्नेबारे चिन्ता नगरी डेभलप गर्न सजिलो बनाउनका लागि डिजाइन गरिएको हो । 

३. सर्भरलेस कम्प्युटिङ

क्लाउड प्रदायकले सर्भर पूर्वाधारको प्रावधान, मर्मत र मापन गर्ने नियमित कार्यलाई ह्यान्डल गर्दछ ।

डेभलपरहरुले प्रयोगका लागि कन्टेनरहरूमा (कन्टेनर एक टेक्नोलोजी हो, जसले एपहरुलाई सम्पूर्ण रनटाइम वातावरणसँग प्याकेज गर्न र अलग गर्न अनुमति दिन्छ) कोड प्याकेज गर्न सक्छन् ।

एक पटक डिप्लोय गरेपछि, सर्भरलेस एपहरू मागअनुसार स्वचालित रूपमा स्केल हुनसक्छन् । 

४. सफ्टवेयर एज अ सर्भिस (software as a service) (SaaS) 

‘सास’ इन्टरनेटमा, मागअनुसार र सामान्यतया सदस्यताको आधारमा सफ्टवेयर, एपहरु प्रदान गर्ने विधि हो ।

‘सास’मार्फत क्लाउड प्रदायकहरूले सफ्टवेयर एप र अन्तर्निहित पूर्वाधारहरू होस्ट र प्रबन्ध गर्छन्, र सफ्टवेयर अपग्रेडहरू र सुरक्षा प्याचिङजस्ता कुनै पनि मर्मत सम्भार गर्छन् । प्रयोगकर्ताहरू वेब ब्राउजरमार्फत एप/सफ्टवेयरमा जडान हुन्छन् । 

हामीलाई क्लाउड भन्ने बित्तिकै स्टोरेज भन्ने बुझाइ छ । तर क्लाउड कम्प्युटिङमा स्टोरेजमात्र नभएर सर्भर, सफ्टवेयर डेटाबेस धेरै सेवा उपलब्ध हुन्छ ।