फेरिँदैछन् सामाजिक सञ्जाल, अब प्रयोगकर्तालाई नै अल्गोरिदम नियन्त्रण गर्न दिइँदै
असार ४, २०८३ ८:२१
काठमाडौं । वर्षौंदेखि सामाजिक सञ्जालका दिग्गज कम्पनीहरूले नै प्रयोगकर्ताहरूको फिडमा के देखाउने भन्ने कुरा नियन्त्रण गर्दै आएका छन् । मानिसहरूले अकाउन्टहरू फलो गर्न, पोस्ट लाइक गर्न वा आफूलाई मन नपर्ने सामग्री लुकाउन सके पनि, उनीहरूलाई समग्रमा के देखाइन्छ भन्ने कुरा रेकमेन्डेसन अल्गोरिदमले नै नियन्त्रण गर्छ ।
तर अब, सामाजिक सञ्जाल प्लेटफर्महरू एआईको मद्दतले प्रयोगकर्ताहरूलाई आफ्नो अल्गोरिदम व्यक्तिगत रूपमा अनुकूल (Personalize) गर्न दिएर आफ्नो केही शक्ति प्रयोगकर्तालाई नै हस्तान्तरण गर्दैछन् । परम्परागत Not Interested बटनभन्दा माथि उठेर, थ्रेड्स, इन्स्टाग्राम र टिकटक जस्ता एपहरूले यस्ता टुलहरू ल्याउन थालेका छन् । जसको मद्दतमा प्रयोगकर्ताहरू आफ्नै अल्गोरिदमलाई तालिम दिन र आफ्नो फिडमा के आउँछ भन्ने कुरालाई नियन्त्रण गर्न सक्छन् । यो परिवर्तनले रेकमेन्डेसन प्रणालीहरूले कसरी काम गर्छन् भन्ने कुराको विकासलाई समेत झल्काउँछ ।
सामाजिक सञ्जालका फिडहरू अब सबैलाई एउटै कुरा देखाउने टिभी च्यानल जस्तो नभई स्ट्रिमिङ सेवा जस्तो बन्दैछन् । जहाँ प्रयोगकर्ताहरूले आफ्नो रुचिको आधारमा रेकमेन्डेसनहरू मिलाउन सक्छन् र आफूले के हेर्ने भन्ने कुरामा बढी नियन्त्रण पाउन सक्छन् । प्रयोगकर्ताहरूको लागि यसरी कस्टमाइज गर्न सकिने अल्गोरिदमको फाइदा भनेको आफ्नो रुचिअनुसारको फिड पाउनु हो । त्यस्तै, सामाजिक सञ्जाल कम्पनीहरूको हकमा यो मानिसहरूले बढी हेर्न रुचाउने सामग्री देखाएर इन्गेजमेन्ट (संलग्नता) बढाउने एउटा गज्जबको तरिका हो ।
सामाजिक सञ्जाल प्लाटफर्महरूले प्रयोगकर्ताहरूलाई उनीहरूको रेकमेन्डेसन अल्गोरिदममा कसरी बढी नियन्त्रण दिइरहेका छन् भन्ने बारे केही उदाहरण हेरौँः
थ्रेड्स
१६ जुन, २०२६ मा थ्रेड्सले नयाँ Your Algo (तपाईंको अल्गो) फिचर सार्वजनिक गर्यो । जुन गत फेब्रुअरीमा आएको प्लेटफर्मको Dear Algo टुलमा आधारित छ । Dear Algo टुलले प्रयोगकर्ताहरूलाई आफ्नो फिडमा कस्तो सामग्री बढी वा कम हेर्न चाहन्छन् भन्ने सङ्केत गर्न 'Dear Algo, मलाई पोडकास्टको बारेमा थप पोस्टहरू देखाउनुहोस्' जस्ता सार्वजनिक पोस्ट गरेर आफ्नो फिडलाई प्रभाव पार्न दिन्थ्यो । तर नयाँ Your Algo फिचरमार्फत प्रयोगकर्ताहरूले अब सार्वजनिक रूपमा पोस्ट नगरिकन गोप्य रूपमै ती प्राथमिकताहरू तय गर्न सक्छन् ।
प्रयोगकर्ताहरूले थ्रेड्सलाई आफू निश्चित विषयहरू बढी वा कम हेर्न चाहन्छु भनेर बताउन सक्छन् र त्यो अनुरोध कति समयसम्म (एक, तीन वा सात दिनसम्म) लागु हुने भनेर छान्न सक्छन् । उदाहरणको लागि, तपाईं धेरै फुटबलका सामग्री र कम तनावपूर्ण समाचारहरू देखाउन अनुरोध गर्न सक्नुहुन्छ ।
इन्स्टाग्राम
जुनको सुरुमा इन्स्टाग्रामले एउटा नयाँ टुल सार्वजनिक गर्यो, जसले तपाईंलाई तपाईंको फिडभरको अल्गोरिदम हेर्न र नियन्त्रण गर्न दिन्छ । Your Algorithm भनिने यो टुलले तपाईंलाई आफ्नो रेकमेन्डेसन तयार पार्ने विषयहरू हेर्न र तिनलाई तपाईंको रुचिअनुसार अझ राम्रोसँग मिलाउन दिन्छ । यो टुल डिसेम्बर २०२५ मा रिल्स फिडको लागि सुरु गरिएको थियो । तर अब यो फिड, एक्स्प्लोर र रिल्स सबैमा उपलब्ध छ ।
तपाईंले सेटिङमा मा रहेको Content preferences भित्र यो टुल पाउन सक्नु हुन्छ । यसलाई खोलेपछि, इन्स्टाग्रामले तपाईंलाई सबैभन्दा बढी मनपर्छ भनेर सोचेका विषयहरू देख्नुहुनेछ । त्यसपछि तपाइँले एपलाई आफूलाई केमा रुचि छ र के बढी वा कम हेर्न चाहनुहुन्छ भनेर बताउन सक्नुहुन्छ र तपाईंका रेकमेन्डेसन त्यही अनुसार परिवर्तन हुनेछन् ।
इन्स्टाग्रामका प्रमुख एडम मोसेरीले भनेका छन् कि विगतमा सामाजिक सञ्जालको र्याङ्किङ मोडेलहरू प्रयोगकर्ताहरूका लागि पारदर्शी नभएको प्रविधिबाट बनाइएको हुन्थ्यो । तर अब लार्ज ल्याङ्ग्वेज मोडलहरू (LLMs) ले कुनै सामग्री किन देखाइएको छ भनेर खुलाएर र प्रयोगकर्ताहरूलाई आफ्नो प्राथमिकता स्पष्ट रूपमा सञ्चार गर्न दिएर रेकमेन्डेसन प्रणालीलाई अझ बुझ्न सकिने बनाउन सक्छन् ।
टिकटक
टिकटकमा Settings and privacy भित्र Activity अन्तर्गत रहेको Content preferences भित्र Manage Topics टुल राखिएको छ । जसले तपाईंलाई आफ्नो For You फिडमा के हेर्ने भन्ने कुरामा बढी नियन्त्रण दिन्छ । २०२४ मा सुरु गरिएको यो फिचरलाई तपाईंले आफ्नो सेटिङमा गएर खेलकुद, यात्रा, हास्य, समसामयिक मामिला, नृत्य र खाना जस्ता विभिन्न विषयहरूका लागि आफ्नो प्राथमिकता तय गर्न सक्नुहुन्छ । तपाईंले For You फिडमा त्यस्ता सामग्री कति हेर्न चाहनुहुन्छ वा चाहनुहुन्न भन्ने कुरा मिलाउन स्लाइडरललाई यताउता सार्न सक्नुहुन्छ ।
यदि तपाईं कुन प्रकारका भिडिओहरू कुन श्रेणीमा पर्छन् भन्ने बारे अनिश्चित हुनुहुन्छ भने, तपाईं टपिकको छेउमा रहेको i 'इन्फर्मेसन' (information) बटन थिच्न सक्नुहुन्छ । उदाहरणका लागि, टिकटकले 'क्रिएटिभ आर्ट्स' विषयभित्र पेन्टिङ, ड्रइङ, ग्राफिक डिजाइन र कला-सम्बन्धित ट्युटोरियलहरू समावेश हुने बताएको छ ।
२०२५ मा टिकटकले आफ्नो Manage Topics टुललाई विस्तार गर्दै एआई-सञ्चालित स्मार्ट किवर्ड फिल्टर (Smart Keyword Filters) प्रस्तुत गर्यो । जसले स्वचालित रूपमा सम्बन्धित किवर्डहरू (जस्तै पर्यायवाची शब्दहरू) भएका सामग्रीहरूलाई सीमित गर्छ । उदाहरणका लागि, यदि तपाईं Content preferences भित्र गएर Filter keywords प्रयोग गरेर remodeling लाई फिल्टर गर्नुहुन्छ भने, टिकटकले स्वचालित रूपमा renovation र renovations लाई पनि फिल्टर गर्नेछ ।
पछिल्लो अध्यावधिक: असार ४, २०८३ ८:२१
