अज्ञात मेक्सिकन ब्याटम्यानको अनौठो शैली, मोटरसाइकल चोर समातेर पोलमा टेपले बाँधेपछि भिडिओ भाइरल

काठमाडौं । मेक्सिकोको जालिस्को राज्य अन्तर्गत लागोस डे मोरेनो सहरमा अचम्मका घटना सार्वजनिक भएका छन् । जसको भिडिओ र तस्बिरहरू सामाजिक सञ्जालमा विश्वभर निकै भाइरल भइरहेका छन् ।

त्यहाँ एक अज्ञात नागरिक न्यायकर्ता (vigilante), जसलाई इन्टरनेट प्रयोगकर्ताहरूले 'मेक्सिकन ब्याटम्यान' उपनाम दिएका छन् । जसले कथित मोटरसाइकल चोरहरूलाई समातेर बिजुलीको पोलमा डक्ट टेपले बाँधिदिएका छन् ।

गत १३ जुन, २०२६ देखि यताको छोटो अवधिमा मात्रै लागोस डे मोरेनोको अल्टोस नोर्टे क्षेत्रमा यस्ता कम्तीमा पाँचवटा घटनाहरू फेला परेका छन् । जहाँ कथित चोरहरूलाई असहाय अवस्थामा पोलमा बाँधेर सार्वजनिक रूपमा अपमानित गरिएको छ ।

सामाजिक सञ्जाल फेसबुक, इन्स्टाग्राम, एक्स र युट्युबमा भाइरल भएका भिडिओहरूमा यो अज्ञात ब्याटम्यानको सजाय दिने शैली निकै नाटकीय र व्यवस्थित देखिन्छ । कथित चोरहरूलाई नियन्त्रणमा लिएर खैरो रङको बलियो डक्ट टेप (duct tape) ले बिजुलीको पोलमा कसिलो गरी बाँधिने गरिएको छ । एउटा घटनामा त दुई जना सन्दिग्ध चोरहरूलाई ढाडमा ढाड फर्काएर एउटै पोलमा बाँधिएको फेला पारिएको थियो ।

पोलमा बाँध्नुअघि उनीहरूलाई गम्भीर रूपमा कुटपिट गरिएको स्पष्ट देखिन्छ । पीडितहरूको अनुहार र शरीरमा चोटपटक, काटिएका दागहरू र रगत लतपतिएको भेटिएको छ । उद्धार गरिएकाहरूमा १८ वर्षका दुई युवाहरू पनि छन्, जसलाई अर्ध-नग्न अवस्थामा राखिएको थियो र चिच्याउन नसकून् भनेर मुखमा समेत टेप टाँसिएको थियो ।

यति मात्र होइन, ब्याटम्यानले ती कथित चोरहरूको अनुहारमा कालो स्थायी मार्करले कार्टुन शैलीमा मुसा वा बिरालोको जस्तो जुँगा र कान कोरिदिने गरेका छन् । उनीहरूको निधारमा स्पेनिस भाषामा चोर बुझाउने Rata वा Ratero लेखिएको छ । ब्याटम्यानले चोरी भएका भनिएका मोटरसाइकल वा साइकलहरूलाई प्रमाणको रूपमा पोलकै छेउमा छोडिदिने गर्छन् र टाउकोमाथि गुलाबी रङको कार्डबोर्डमा ६ देखि ९ लाइनसम्म विस्तृत रूपमा उनीहरूको अपराध र आरोपहरू लेखिएको पोस्टर टाँसिदिने गर्छन् ।

यो घटना स्थानीय पत्रकार लुइस कार्डेनासले सामाजिक सञ्जालमा सेयर गरेपछि विश्वभर भाइरल बनेको हो । कार्डेनासले लेखेका छन्, "जालिस्कोमा अधिकारीहरूबाट सहयोग नपाएपछि एक अज्ञात नायकले मोटरसाइकल चोरहरूलाई समात्न थालेका छन् ।" स्थानीय रूपमा उनलाई 'लागोस डे मोरेनोको ब्याटम्यान' भन्न थालिएको छ ।

प्रहरी र प्रशासनको टाउको दुखाइ

ब्याटम्यानको अनौठो अभियानले मेक्सिकन प्रहरीको भने टाउको दुखाएको छ । जालिस्को राज्यका सुरक्षा सचिव जुआन पाब्लो हर्नान्डेजका अनुसार प्रहरीले यसलाई कानुन हातमा लिएको गम्भीर घटना मान्दै अनुसन्धान तीव्र बनाएको छ । प्रहरीले पोलमा बाँधिएका सन्दिग्ध चोरहरूलाई कानुनी रूपमा 'गम्भीर कुटपिट र गैरकानुनी बन्दी' का पीडितका रूपमा व्यवहार गरिरहेको छ ।

उद्धार गरिएका सबैलाई अस्पताल पठाएर उपचार गराइएको छ । तर उनीहरूमाथि चोरीको मुद्दा चल्ने वा नचल्ने भन्ने स्पष्ट भएको छैन । हालसम्म ब्याटम्यानलाई प्रहरीले पक्राउ गर्न सकेको छैन । यद्यपि घटनामा प्रयोग भएका दुईवटा शङ्कास्पद सवारी साधनहरूको पहिचान भइसकेको छ । नागरिक पत्रकारिता संस्था जालिस्को रोहो (Jalisco Rojo) का अनुसार कम्तीमा दुई जना सशस्त्र सन्दिग्धहरू यस कार्यमा संलग्न भएको आशङ्का गरिएको छ । जसले यो कुनै एक्लो व्यक्ति नभई समूह हुन सक्ने सङ्केत गर्छ ।

बढ्दो सवारी चोरी र नागरिक आक्रोश

लागोस डे मोरेनो र जालिस्को क्षेत्रमा मोटरसाइकल चोरी तीव्र रूपमा बढिरहेको छ । सरकारी तथ्याङ्क अनुसार लागोस डे मोरेनो क्षेत्रमा मोटरसाइकल चोरी सम्बन्धी अनुसन्धान २०२५ को पहिलो पाँच महिनामा ३४ वटा मात्र रहेकोमा २०२६ को सोही अवधिमा बढेर ५४ पुगेको छ ।

सन् २०२५ मा मात्रै मेक्सिकोभर ५३,६०० भन्दा बढी सवारी चोरीका घटना दर्ता भएका थिए । प्रहरी र न्याय प्रणालीको सुस्तता र अक्षमताप्रति दिक्क भएर नागरिकहरू आफैं न्यायकर्ता बन्न थालेका हुन् । यो क्षेत्र यति असुरक्षित छ कि संयुक्त राज्य अमेरिकाले जालिस्को राज्यका लागि 'लेभल ३' सुरक्षा चेतावनी जारी गरेको छ ।

मेक्सिकोमा फितलो कानुन व्यवस्थाका कारण नागरिकहरू आफैं संगठित हुने प्रवृत्ति बढेको हो । उदाहरणका लागि, छिमेकी राज्य मिचोआकानमा सन् २०२१ देखि नै महिलाहरूको सशस्त्र समूहले जालिस्को न्यु जेनेरेसन कार्टेल (CJNG) जस्ता शक्तिशाली आपराधिक समूहहरूबाट आफ्नो समुदाय जोगाउन आफैंले बनाएका ट्याङ्क र रोडब्लकको प्रयोग गर्दै असल्ट राइफलसहित गस्ती गरिरहेका छन् ।

मेक्सिकोमा यसरी चोरहरूलाई बाँधेर भाइरल बनाइएको यो पहिलो घटना भने होइन । नोभेम्बर २०२१ मा मेक्सिकोको तामाउलिपास राज्यको रियो ब्राभोमा पनि यस्तै ५ वटा घटनाहरू दर्ता भएका थिए । त्यहाँ सन्दिग्ध चोरहरूलाई नाङ्गो आङमा पोल वा ट्राफिक लाइटमा बाँधेर छाडिएको थियो र उनीहरूको छातीमा Soy rata (म चोर हुँ) लेखिएको थियो ।

तर, तामाउलिपासको घटनामा कथित चोरहरूलाई ब्याटम्यानको मुख्य शत्रु जोकरको जस्तो मेकअप गरिदिने गरिन्थ्यो, अनुहारमा सेतो पेन्ट र ओठको दुवैतर्फ रातो रङको ठुलो मुस्कान कोरिन्थ्यो । सो समयमा पनि यो कार्य छिमेकीहरूको समूहले गरेको अनुमान गरिएको थियो ।

समाजशास्त्रीय कोण: नायक कि अपराधी ?

ब्याटम्यानको उदयले सामाजिक सञ्जाल र कानुनी वृत्तमा ठुलो बहस सिर्जना गरेको छ । सन् २०२६ मार्चमा मोरहेड स्टेट युनिभर्सिटीमा क्रिस्टिना ट्याकेट र डा. एलिजाबेथ पर्किन्सद्वारा गरिएको समाजशास्त्रीय अनुसन्धान Vigilante Justice: A Study on the Causes ले मानिसहरूको यस्तो न्यायप्रतिको दृष्टिकोणलाई स्पष्ट पार्छ ।

११३ जना कलेज विद्यार्थीहरू माझ गरिएको सो सर्वेक्षण अनुसार ८४.५५% सहभागीहरूले मानिसहरू कानुनी प्रणाली असफल भएको महसुस गर्दा नागरिक न्याय (vigilantism) तर्फ लाग्ने कुरामा सहमति जनाएका थिए ।

त्यस्तै ४४.२४% ले कानुनी प्रणालीले गम्भीर अपराधीलाई सजाय दिन नसक्दा यस्तो न्याय उचित हुने विचार राखेका थिए भने ५०% सहभागीहरूले यदि निर्दोष मानिसहरूको रक्षा हुन्छ भने नागरिक न्याय नैतिक रूपमा स्वीकार्य हुने बताएका थिए ।

८४.१% ले अपराधीहरूप्रतिको रिसले नै मानिसहरूलाई कानुन हातमा लिन प्रेरित गर्ने कुरामा सहमति जनाएका थिए । अध्ययनले अल्बर्ट बान्डुराको 'नैतिक असंलग्नताका आठ संयन्त्रहरू' (Eight Mechanisms of Moral Disengagement) मार्फत मानिसहरूले कसरी यस्ता गैरकानुनी र हिंसात्मक सजायहरूलाई नैतिक रूपमा सही प्रमाणित गर्छन् भन्ने व्याख्या गरेको छ । मानिसहरूले 'निर्दोषको रक्षाका लागि यो ठिक छ' भन्दै नैतिक औचित्य दिन्छन् वा तुलनात्मक व्याख्या गर्दै चोरहरूको अपराधभन्दा ब्याटम्यानको सजाय कम हानिकारक भएको दाबी गर्छन् ।

अतीतमा पनि अमेरिकी समाजमा यस्ता चर्चित नागरिक न्यायका घटनाहरू भएका छन् । सन् १९८४ मा लियोन ग्यारी प्लाउचेले आफ्ना ११ वर्षीय छोरालाई अपहरण र यौन दुर्व्यवहार गर्ने कराँते शिक्षक जेफ्री डुसेटलाई विमानस्थलमै गोली हानी हत्या गरेका थिए । जसलाई अमेरिकी नागरिकहरूले ठुलो समर्थन जनाएका थिए र अदालतले उनलाई जेल सजाय नदिई प्रोबेसन र सामुदायिक सेवा मात्र तोकेको थियो ।

त्यस्तै, सन् २०१२ मा ह्युस्टनमा डेभिड बाराजासले आफ्ना दुई छोराको ज्यान लिने मादक पदार्थ सेवन गरेका चालक जोसे बोन्डालाई गोली हानी मारेका थिए र पछि अदालतको जुरीले उनलाई हत्याको आरोपबाट पूर्ण सफाइ दिएको थियो ।

 

पछिल्लो अध्यावधिक: असार १८, २०८३ १३:४६

टिप्पणीहरू