खुला वेबलाई सामाजिक सञ्जालको फिड जस्तै बनाउने एप हाइपरटेक्स्टिङ सार्वजनिक
असार २८, २०८३ ९:४८
काठमाडौं । प्रविधिको तीव्र विकाससँगै इन्टरनेट ब्राउजिङ गर्ने स्थापित शैलीमा नयाँ परिवर्तन आउने देखिएको छ । आईओएस प्रयोगकर्ताका लागि हालै उपलब्ध भएको नयाँ एप हाइपरटेक्सटिङ (HyperTexting) ले खुला वेबलाई (open web) फेसबुक वा एक्स जस्ता सामाजिक सञ्जालको फिड जस्तै स्क्रोल गरेर पढ्न मिल्ने सुविधा ल्याएको हो ।
यो एपले प्रयोगकर्तालाई आफ्नो व्यक्तिगत वेबसाइट अपडेट गर्ने प्रक्रियालाई एउटा सामान्य टेक्स्ट मेसेज पठाए जत्तिकै सहज बनाउने लक्ष्य राखेको छ । एल्गोरिदम-रहित वेबको यो नयाँ परिकल्पना प्रविधि क्षेत्रमा २० वर्षभन्दा लामो अनुभव बटुलेका क्यालेब हेलीले तयार पारेका हुन् । उनी इन्टरनेटको सुरुवाति दिनहरूको त्यो प्रतिबद्धता अझै सम्झन्छन्, जहाँ हरेक प्रयोगकर्ताको आफ्नै डोमेन हुन्थ्यो र उनीहरूले वेबको आफ्नो सानो हिस्सामा सामग्री प्रकाशन गर्थे ।
तर, सामाजिक सञ्जालको उदयसँगै यो परिदृश्य पूर्ण रूपमा परिवर्तन भयो । हेलीका अनुसार, त्यसपछि कतै सामाजिक सञ्जालको उदय भयो र वेबसाइट बनाउनुभन्दा सोसल मिडियामा पेज बनाएर पोस्ट गर्न धेरै सजिलो भयो, र बाँकी कुरा त इतिहास नै हो ।
सामाजिक सञ्जालले अनलाइनमा हुने व्यक्तिगत सम्पर्क र कुराकानीहरूलाई एकै ठाउँमा केन्द्रित मात्र गरेन, उपभोक्ता केन्द्रित एपहरूको युजर इन्टरफेस (यूआई) मा नयाँ मापदण्ड समेत स्थापित गर्यो । यस अन्तर्गत स्क्रोल गर्न मिल्ने फिड, प्रोफाइल र फलो, लाइक तथा कमेन्ट गर्ने बटन जस्ता तत्वहरू लोकप्रिय बने । यिनै स्थापित अवधारणाहरूलाई समेटेर हाइपरटेक्स्टिङको जग तयार पारिएको हो । जसले इन्टरनेटको ठुलो हिस्सालाई सोही ढाँचामा उपलब्ध गराउने काम गर्छ ।
यो एपमा प्रयोगकर्ताहरूले केवल एक क्लिकमा विभिन्न व्यक्ति, उनीहरूका वेबसाइट, समाचार माध्यम, ब्लग र न्युजलेटरहरू फलो गर्न सक्छन् । त्यसपछि ती साइटका लेख, निबन्ध र मल्टिमिडिया पोस्टहरूलाई आधुनिक सामाजिक सञ्जालको फिड जस्तै स्क्रोल गरेर सहजै पढ्न सकिन्छ । ट्वीटर (एक्स) ले आफ्नो मूल बाटो बिराउँदै गएको देखेपछि हेलीले यो एप बनाउने प्रेरणा पाएका हुन् ।
उनले टेकक्रन्चसँग कुरा गर्दै भनेका छन्, "ट्वीटर प्रयोगकर्ताको सङ्ख्या बढाउने होडबाजीमा लाग्नु र रिभर्स क्रोनोलोजिकल (नयाँ पोस्ट पहिले देखिने क्रम) फिड हटाउनु अघिसम्म नयाँ कुरा पत्ता लगाउन र शेयर गर्नका लागि निकै राम्रो माध्यम थियो ।" अहिले ट्वीटरको मुख्य टाइमलाइन रिभर्स क्रोनोलोजिकल हुनुको सट्टा एल्गोरिदममा आधारित छ र लिंकहरूको र्याङ्किङ पनि घटाइएको (deranked) छ, जसले गर्दा यो एप पहिलेभन्दा खराब बनेको हेलीको बुझाई छ ।
विशेष गरी कोभिड महामारीको समयमा डुम स्क्रोलिङ (doom scrolling) को अवधारणा आएपछि सामाजिक सञ्जालले संसारप्रति मनमा नकारात्मक भावना पैदा गराउन थालेको हेलीले महसुस गरे । त्यसपछि उनले आफ्नो फोनबाट सबै सामाजिक सञ्जालका एपहरू हटाए । अनलाइनमा समाचार र सूचनाहरूको बहावसँग अपडेट रहनका लागि उनी पुरानो आरएसएस (RSS) न्युज रिडर एप नेटन्युजवायर (NetNewsWire) तर्फ फर्किए । सोही समयमा उनले आईफोनका लागि एउटा स्ट्याटिक वेबसाइट जेनेरेटर मार्फत वेबमा पोस्ट गर्ने प्रक्रियालाई सहज बनाउने परियोजनामा काम सुरु गरेका थिए ।
"तर पछि मैले महसुस गर्न थालेँ कि जुन कुराहरूमा मेरो रुचि थियो, ती सबैलाई समेटेर धेरै मानिसका लागि परिचित लाग्ने एउटै प्याकेज बनाउन सकिन्छ," हेलीले भने, "यसले आरएसएससम्बन्धी मलाई लामो समयदेखि खड्किरहेको समस्याको समाधान पनि गर्न सक्थ्यो । जस्तै, किन धेरै मानिसहरू यसप्रति चासो राख्दैनन् ?"
यसैको प्रतिफलस्वरूप हाइपरटेक्स्टिङको जन्म भयो । यो एपले भित्रभित्रै आरएसएस प्रविधिको प्रयोग गरे तापनि यसको मार्केटिङमा भने यो प्रोटोकललाई प्रचार गर्दैन । यसका साथै यसले प्रयोगकर्तालाई आफ्नो वेबसाइटमा सजिलै पोस्ट गर्ने सुविधा पनि दिन्छ । हेलीका अनुसार, यो एपले सामग्री प्रकाशन गर्ने (publishing) र त्यसको सब्सक्रिप्सन लिने अनुभवलाई जोड्ने प्रयास गरिरहेको छ । जुन वास्तवमा खुला वेबमा पहिलेदेखि नै भइरहेका कुराकानीहरू हेर्ने एउटा माध्यम जस्तै हो ।
आरएसएस एउटा खुल्ला प्रोटोकल हो, जसले वर्डप्रेस ब्लग र पडकास्ट फिडहरू जस्ता प्रविधि सञ्चालन गरिरहेको छ । पत्रकार वा अनुसन्धानकर्ताहरूका लागि नेटन्युजवायर वा फिड्ली जस्ता एपमा आरएसएस फिड थपेर अपडेटहरू हेर्नु उपयुक्त भए तापनि सर्वसाधारण प्रयोगकर्ताहरूले यसलाई त्यति रुचाएका छैनन् । अधिकांश प्रयोगकर्ताहरू सामाजिक सञ्जालले प्रयोग गर्ने स्क्रोल गर्न मिल्ने फिड नै बढी मन पराउँछन् ।
विगतका वर्षहरूमा सर्वसाधारणलाई आरएसएस रिडर्सतर्फ आकर्षित गर्ने प्रयासहरू सफल हुन सकेनन् । सन् २०१३ मा गुगलले आफ्नो गुगल रिडर बन्द गरेपछि यस क्षेत्रमा अन्य कुनै पनि टुलहरू मूलधारमा आउन सकेका छैनन् ।
हाइपरटेक्स्टिङमा विभिन्न वेबसाइटहरू फलो गर्ने, विज्ञापन बिना नै लेखहरू पढ्ने र पडकास्ट सुन्ने सुविधाका अतिरिक्त प्रयोगकर्ताहरूले आफ्नो वर्डप्रेस ब्लग, घोस्ट न्युजलेटर वा हुगो र हाइपरटेम्प्लेट जस्ता ओपन सोर्स स्ट्याटिक साइट जेनेरेटरबाट बनेका आफ्नै वेबसाइटहरू यसमा थप्न सक्छन् । यसरी यदि कुनै प्रयोगकर्ता कुराकानीमा सामेल हुन चाहन्छन् भने उनीहरूले कुनै केन्द्रीकृत सामाजिक सञ्जालको साटो आफ्नै वेबसाइटमा पोस्ट गर्न सक्छन् । उक्त पोस्ट मूल वेबसाइट वा लेखसँग लिंक हुन्छ र सोही साइट फलो गर्ने अन्य प्रयोगकर्ताहरूको फिडमा देखा पर्छ ।
एपमा एउटा एक्सप्लोर (Explore) खण्ड पनि छ, जसले प्रयोगकर्ताहरूलाई वेबभर ट्रेन्डिङमा रहेका सामग्रीहरूतर्फ डोर्याउँछ, जुन विगतको नजल (Nuzzel) एप जस्तै हो । वेब ब्राउज गर्दा सहजै नयाँ वेबसाइटहरू फलो गर्न यसमा सफारी एक्स्टेन्सनको विकल्प पनि छ ।
हेली भन्छन्, "विगत २० वर्षको प्रविधि क्षेत्रको मेरो अनुभवमा कुराहरू निकै जटिल बनेका छन् । र केही हदसम्म, पहिले नै बनिसकेका कुराहरूलाई फेरि नयाँ तरिकाले बनाउने एउटा तीव्र इच्छा पैदा हुन्छ । हाइपरटेक्स्टिङको प्रयोगको एउटा पाटो के हो भने, यदि हामीले त्यसो नगरेको भए के हुन्थ्यो होला ?"
"अहिलेका सामाजिक सञ्जाल भनिने केही सीमित वेबसाइटहरूको पछि लाग्नुको सट्टा र हाल चलिरहेको विकेन्द्रीकृत फेडरेटेड सोसल नेटवर्किङमा आफ्नो विचार थोपर्ने प्रयास गर्नुको सट्टा, मेरो विचारमा अहिलेसम्मकै सबैभन्दा ठुलो विकेन्द्रीकृत सामाजिक सञ्जाल पहिलेदेखि नै अस्तित्वमा छ र त्यो वर्ल्ड वाइड वेब हो," हेलीले थपे, "त्यसैले, यसैलाई प्रयोग गरौँ ।"
हेलीको कम्पनी हार्ड वर्क्सले निर्माण गरेको यो एप हाल आईओएसमा नि:शुल्क डाउनलोडका लागि उपलब्ध छ । भविष्यमा थप सुविधाहरू सहितको प्रिमियम सब्सक्रिप्सन वा दैनिक एउटा स्पोन्सर गरिएको पोस्ट समावेश गरेर यसलाई सञ्चालन गर्ने कम्पनीको योजना छ ।
पछिल्लो अध्यावधिक: असार २८, २०८३ ९:४८
