एप्पलले तय गर्यो आफ्नो नयाँ सीईओ, टिम कुकको बहिर्गमनपछि जोन टर्नस बन्नेछन् नयाँ कार्यकारी
बैशाख ८, २०८३ ८:४
काठमाडौँ । प्रविधिको दिग्गज कम्पनी एप्पलले आफ्नो नयाँ प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) मा ५० वर्षीय जोन टर्नसलाई नियुक्त गरेको छ । विगत १५ वर्षदेखि कम्पनीलाई सफलताको उचाइमा पुर्याएका ६५ वर्षीय टिम कुकले आगामी १ सेप्टेम्बर, २०२६ देखि प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) को पदबाट राजीनामा दिने भएसँगै टर्नस उनको उत्तराधिकारी तय भएका हुन् ।
उनी जो हाल एप्पलको हार्डवेयर इन्जिनियरिङ विभागका वरिष्ठ उपाध्यक्षका रूपमा कार्यरत छन् । यो निर्णय एप्पलको सञ्चालक समितिले सर्वसम्मत रूपमा पारित गरेको हो । कुकले सीईओ पद छोडेपछि उनी कम्पनीको कार्यकारी अध्यक्षको नयाँ भूमिकामा रहनेछन् ।
टिम कुक सन् २०११ मा एप्पलका सह-संस्थापक स्टिभ जब्सको निधन हुनुभन्दा केही समय अघि सीईओ नियुक्त भएका थिए । कुकको नेतृत्वमा एप्पलको बजार मूल्य ३५० अर्ब डलरबाट बढेर आज ४० खर्ब (४ ट्रिलियन) डलर पुगेको छ, जुन १७०० प्रतिशत भन्दा बढीको वृद्धि हो । अहिले एप्पल एनभिडिया र अल्फाबेट (गुगल) पछि विश्वको तेस्रो मूल्यवान् पब्लिक कम्पनी बनेको छ ।
कुकको कार्यकालमा एप्पलले एप्पल वाच, एयरपड्स र भिजन प्रो जस्ता नयाँ श्रेणीका उत्पादनहरू मात्र ल्याएन, बरु सेवा व्यवसायलाई पनि ठुलो बनायो । एप्पलको सेवा क्षेत्रमा आइक्लाउड, एप्पल प्ले, एप्पल टिभी प्लस, एप्पल म्युजिक आदि रहेका छन् । यो अहिले १०० अर्ब डलरभन्दा बढीको व्यवसाय बनेको छ, जुन आफैमा एक ठुलो कम्पनी बराबर हो । यसका साथै कुकले एप्पललाई आफ्नै एप्पल सिलिकन चिप्समा स्थानान्तरण गराए, जसले गर्दा कम्पनीले आफ्नो प्रविधिमा थप नियन्त्रण जमायो ।
टिम कुकले आफ्नो कार्यकालमा कम्पनीको नाफा चार गुणाले बढाएका छन् । सन् २०११ मा १०८ अर्ब डलर रहेको वार्षिक आय सन् २०२५ सम्म आइपुग्दा ४१६ अर्ब डलर पुगेको छ । उनले एप्पलको पहुँच विश्वका २०० भन्दा बढी देशहरूमा पुर्याएका छन् भने ५०० भन्दा बढी रिटेल स्टोरहरू सञ्चालनमा ल्याएका छन् ।
को हुन् नयाँ सीईओ जोन टर्नस ?
जोन टर्नस सन् २००१ मा एप्पलको उत्पादन डिजाइन टोलीमा आबद्ध भएका थिए । विगत २५ वर्षदेखि एप्पलमा कार्यरत टर्नसले लगभग हरेक प्रमुख उत्पादनको विकासमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेका छन् । एप्पलका अनुसार उनले आईप्याड, एयरपड्सका सबै पुस्ता, आईफोनका धेरै मोडेलहरू र एप्पल वाचको लन्चमा नेतृत्वदायी भूमिका निर्वाह गरेका छन् । उनले म्याक कम्प्युटरलाई एप्पल सिलिकनमा लैजाने ऐतिहासिक कार्यको पनि निरीक्षण गरेका थिए ।
टर्नसलाई लामो समयदेखि कुकको उत्तराधिकारीको प्रमुख दाबेदारका रूपमा हेरिएको थियो । ५० वर्ष पुगेका टर्नस त्यही उमेरका हुन्, जतिबेला टिम कुकले स्टिभ जब्सबाट नेतृत्व सम्हालेका थिए । कुकले टर्नसको प्रशंसा गर्दै भनेका छन्, "जोनसँग इन्जिनियरको दिमाग, आविष्कारकको आत्मा र इमानदारीका साथ नेतृत्व गर्ने हृदय छ ।"
टर्नसले आफ्नो नयाँ भूमिकाको बारेमा बोल्दै स्टिभ जब्सको मातहतमा काम गर्न पाउनु र टिम कुकलाई आफ्नो मेन्टर (गुरु) मान्नु आफ्नो अहोभाग्य भएको बताएका छन् । उनले आगामी वर्षहरूमा एप्पलले हासिल गर्न सक्ने उपलब्धिहरूप्रति आफू निकै उत्साहित र आशावादी रहेको कुरा द भर्जसँगको कुराकानीमा व्यक्त गरेका छन् ।
नेतृत्व परिवर्तन यस्तो समयमा हुँदैछ, जब एप्पलले अनेकौँ चुनौतीहरूको सामना गरिरहेको छ । एप्पल आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (एआई) को दौडमा आफ्ना प्रतिद्वन्द्वीहरू गुगल, माइक्रोसफ्ट र मेटाभन्दा पछाडि परेकोमा आलोचना भइरहेको छ । कम्पनीले हालै सिरीको एआई ओभरहलमा समस्या आएपछि यसको रोलआउटमा ढिलाइ हुन पुगेको थियो ।
एप्पलले आफ्नै एआई मोडेलहरू विकास गर्नुको साटो गुगलको जेमनाई र ओपनएआईको च्याटजीपीटीसँग साझेदारी गर्नुपरेको छ । वेडबशका विश्लेषक ड्यान इभ्सले टर्नसमाथि सुरुदेखि नै एआईको क्षेत्रमा सफलता देखाउनुपर्ने ठुलो दबाब रहने बताएका छन् ।
यसबाहेक एप्पलको महत्वाकाङ्क्षी भिजन प्रो हेडसेटले पनि बजारमा सोचेजस्तो सफलता पाउन सकेको छैन । ३,४९९ डलर मूल्यको यो उपकरणले धेरै उपभोक्ताहरूलाई आकर्षित गर्न सकेको छैन । टर्नसले अब फोल्डेबल फोन, एआई पिन्स र स्मार्ट चस्मा जस्ता नयाँ हार्डवेयर उपकरणहरूमा ध्यान केन्द्रित गर्नुपर्ने विश्लेषकहरूको भनाइ छ ।
राजनीतिक र कूटनीतिक भूमिकामा टिम कुक
सीईओ पद छोडेपछि पनि टिम कुक कम्पनीबाट पूर्ण रूपमा अलग हुने छैनन् । कार्यकारी अध्यक्षको रूपमा उनको प्रमुख जिम्मेवारी विश्वभरका नीति निर्माताहरूसँग संलग्न हुनु हुनेछ । कुकले अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पसँग निकै घनिस्ट सम्बन्ध बनाएका छन् । उनले ट्रम्प प्रशासनको समयमा एप्पलका उत्पादनहरूमा लाग्न सक्ने धेरै महसुल (ट्यारिफ) बाट कम्पनीलाई जोगाउन सफल भएका थिए ।
कुकले अगस्टमा ह्वाइट हाउसको भ्रमणका क्रममा ट्रम्पलाई २४ क्यारेट सुनको एप्पल लोगो अङ्कित मूर्ति उपहार दिएका थिए । सोही अवसरमा उनले एप्पलले आगामी पाँच वर्षमा अमेरिकामा ६०० अर्ब डलर लगानी गर्ने प्रतिबद्धता पनि जनाएका थिए । कुकले आपूर्ति श्रृङ्खलालाई चीनबाट भारत र भियतनाममा विस्तार गर्ने प्रयास गरे पनि एप्पल अझै पनि धेरै हदसम्म चीनमा निर्भर छ । नयाँ भूमिकामा कुकले यी जटिल भू-राजनीतिक सम्बन्धहरूलाई व्यवस्थापन गर्ने कार्यलाई जारी राख्नेछन् ।
नेतृत्व परिवर्तनसँगै एप्पलले अन्य महत्त्वपूर्ण नियुक्तिहरूको पनि घोषणा गरेको छ । जोनी स्रोजीलाई कम्पनीको मुख्य हार्डवेयर अधिकृत (Chief Hardware Officer) नियुक्त गरिएको छ । उनले टर्नसले सम्हाल्दै आएको हार्डवेयर इन्जिनियरिङको जिम्मेवारी पनि हेर्नेछन् । त्यस्तै टम मारिएबलाई हार्डवेयर इन्जिनियरिङ विभागको प्रमुख बनाइएको छ, जसले स्रोजीलाई रिपोर्ट गर्नेछन् ।
विगत १५ वर्षदेखि एप्पलको गैर-कार्यकारी अध्यक्ष रहेका आर्थर लेभिन्सन १ सेप्टेम्बरदेखि 'लिड इन्डिपेन्डेन्ट डाइरेक्टर' बन्नेछन् । टर्नस पनि सोही मितिदेखि कम्पनीको सञ्चालक समितिमा सामेल हुनेछन् ।
यो समाचार सार्वजनिक भएपछि एप्पलको शेयर मूल्यमा खासै ठुलो उतारचढाव देखिएको छैन । आफ्टर-आवर ट्रेडिङमा शेयर मूल्य लगभग स्थिर रह्यो, जसले लगानीकर्ताहरूले यो उत्तराधिकारी योजनालाई सकारात्मक रूपमा लिएको सङ्केत गरेको छ ।
फरेस्टका प्रमुख विश्लेषक दिपन्जन चटर्जीले बीबीसीसँग कुरा गर्दै कुकले एप्पललाई वित्तीय स्थिरता दिए पनि आईफोन जस्तो क्रान्तिकारी अर्को उत्पादन दिन नसकेको टिप्पणी गरेका छन् । उनले टर्नसले अब आईफोनको 'गुरुत्वाकर्षण' बाट बाहिर निस्केर नयाँ आविष्कार गर्नुपर्ने बताए । नोत्रे डेम विश्वविद्यालयका प्रोफेसर टिमथी हबार्डले टर्नसको नियुक्तिबाट एप्पलले आफ्नो हार्डवेयरमा एआईको गहिरो एकीकरण गर्न चाहेको सङ्केत गरेको बताएका छन् ।
टिम कुकको कार्यकाललाई एप्पलको इतिहासमा 'स्वर्ण युग' को रूपमा सम्झिनेछ । जहाँ कम्पनीले आर्थिक रूपमा अभूतपूर्व सफलता हासिल गर्यो । अब जोन टर्नसको काँधमा एप्पललाई एआई र नयाँ प्रविधिको युगमा नेतृत्व गर्ने जिम्मेवारी आएको छ । इन्जिनियरिङ पृष्ठभूमि भएका टर्नसले एप्पलको मौलिक पहिचान - 'आविष्कार' लाई पुनर्जीवित गर्नेछन् भन्ने धेरैको अपेक्षा छ ।
कुकले यो गर्मीयामभर टर्नससँग मिलेर काम गर्नेछन् ताकि नेतृत्वको हस्तान्तरण सहज र प्रभावकारी होस् । एप्पलको ५० वर्षको इतिहासमा सीईओको यो आठौँ परिवर्तन हो, जसले कम्पनीको भविष्यको दिशा तय गर्ने निश्चित छ । टर्नसले एप्पलको आधा शताब्दीको इतिहासले परिभाषित गरेको मूल्य र भिजनका साथ नेतृत्व गर्ने वाचा गरेका छन् । टर्नसले एप्पललाई ४० खर्ब डलरको कम्पनीबाट अझ अगाडि कसरी लैजानेछन् र एआईको तीव्र प्रतिस्पर्धामा कसरी अब्बल साबित गर्नेछन् त्यो भने आगामी दिनमा देखिनेछ ।
पछिल्लो अध्यावधिक: बैशाख ८, २०८३ ८:४
